Spoorijzer kipwagen KW13

Deze wagens zijn gebouwd door Spoorijzer uit Delft, de grootste fabrikant van smalspoormaterieel in Nederland. Spoorijzer heeft dit model, de KW13, na de oorlog ontwikkeld als opvolger van de oudere KW5. Beide wagens hebben namelijk een bakinhoud van 1 m³. Ze verschillen wel sterk in constructie. Waar de KW5 nog volledig is geklonken, heeft de KW13 alleen nog een geklonken kipbak. Het onderstel is volledig gelast en ook zwaarder van uitvoering dan dat van de KW5. Van de KW13 heeft Spoorijzer er naar onze inschatting niet heel veel meer afgezet. Toen deze wagen werd ontwikkeld, was de inzet van smalspoor al op zijn retour en was er voldoende tweedehands materieel beschikbaar ter vervanging van versleten kipwagens.
Toch zijn er van deze wagen meer exemplaren bewaard gebleven dan van welk ander type ook. Reden daarvoor is dat ze dienst hebben gedaan op de laatste steenfabrieken in ons land die nog smalspoor gebruikten. Die fabrieken, De Vlijt in Winterswijk en De Nijverheid in Azewijn, waren onderdeel van Daas Baksteen. Toen De Vlijt in 2001 als laatste steenfabriek haar smalspoorlijn buiten gebruik stelde, is een deel van de wagens bij ons terecht gekomen. Ook onze diesellocomotieven 75 en 79 komen van Steenfabriek De Vlijt.

De wagens 701-710 zijn afkomstig van De Vlijt. Ook de wagens 721-732 zijn afkomstig van De Vlijt, maar hebben eerder dienst gedaan op Steenfabriek De Nijverheid. Ze zijn herkenbaar aan een gele streep die op de kipbakken is geschilderd. Waarschijnlijk zijn alle kipwagens oorspronkelijk afkomstig van Steenfabriek De Scherpekamp in Angeren. Deze steenfabriek, ook onderdeel van Daas Baksteen, sloot al begin jaren ’80 haar poorten. Ooit had De Scherpekamp een lange kleilijn waarop meerdere locomotieven actief waren. Bij sluiting van de fabriek waren er nog zeker 50-75 in goede staat verkerende kipwagens aanwezig, waarvan wij aannemen dat ze, samen met de daar nog aanwezige Diema, naar Winterswijk en Azewijn zijn overgebracht ter vervanging van de daar in gebruik zijnde kipwagens.

Aan alles is te zien dat deze wagens een zwaar leven hebben gehad. De frames zien er over het algemeen nog redelijk uit, maar duw- en trekwerk en de meeste kipbakken zijn tot op de draad versleten. In Winterswijk zijn veel oorspronkelijke kipbakken al vervangen door nieuwe gelaste exemplaren. Ook die zien er slecht uit. De gebruikte staalplaten waren te dun, waardoor er in de meeste bakken flinke scheuren zitten en soms zelfs hele stukken ontbreken.

Technische gegevens
Fabrikant: Spoorijzer, Delft
Bouwjaar: 1950 – 1965
Type: kipwagen KW13
Inhoud: 1 m³
Spoorwijdte (mm): 700
Aantal assen: 2
Huidige staat: rijvaardig
Status in Nationaal Railregister: –