Treinfanaten dag en nacht aan het werk voor grootste collectie locomotieven en wagons

Telegraaf 2 april 2022 geschreven door Lieke Jongbloed | Fotografie door Anton Overklift

Wassenaar/Valkenburg – Aan de rand van het Valkenburgse Meer in de driehoek tussen Wassenaar, Katwijk en Leiden is het een drukte van belang. Maar liefst 150 vrijwillige treinfanaten werken bijna dag en nacht aan de grootste collectie locomotieven en wagons van Nederland voor op het smalspoor (700 en 900 mm). Een levend museum met niet alleen een grote expositiehal maar ook rijdende stoom- en dieseltreinen die met passagiers een rondje rond het meer maken.

Op het bijzondere plekje net langs de snelweg A44 wordt keihard gewerkt om alles in gereedheid te brengen om straks in het Paasweekeinde open te gaan. Na twee jaar corona-ellende zijn de vrijwilligers, er is geen enkele betaalde kracht in het museum, er klaar voor om hun liefhebberij te delen met de bezoekers.

Al 52 jaar lang bestaat de Stoomtrein Katwijk Leiden en dit seizoen komen twee langverwachte dromen uit. Zo wordt niet alleen een compleet nieuwe museumhal geopend. Maar ook zal het langverwachte rondje rond het Valkenburgse Meer eindelijk helemaal klaar zijn en kunnen de passagiers maar liefst vier kilometer rond het water gereden worden.

Op het terrein lijkt het of de tijd even heeft stilgestaan. Niet alleen de treinen zijn van ver uit de vorige eeuw, maar ook het stationnetje waar het kaartje voor de rit gekocht kan worden. Het is een replica van het oude treinstation uit het Gelderse Goirsel. Langs het perron staat een bijna 100 jaar oude stoomlocomotief met haar oude rijtuigen te wachten op de eerste passagiers. Al jaren rijdt de trein in de zomer voor de liefhebbers, maar pas dit jaar kan om het Valkenburgse Meer ook echt een rondje worden gereden. „Dat is voor ons echt een droom die uitkomt”, vertelt Roel Koolen, een van de 150 vrijwilligers die zijn vrije uren in het museum en smalspoor steekt. Al 47 jaar is hij te vinden bij de vele locomotieven en treinwagons. „Zoveel mogelijk van mijn vrije tijd ben ik hier, ik vind het geweldig. Dit is echt mijn passie”, vertelt hij tijdens een rondleiding over het immense terrein. Al op mijn 13de kwam ik een kijkje nemen, maar mocht pas echt komen helpen op mijn 15de. Ik ben toen meteen die dag komen helpen en eigenlijk nooit meer weggegaan.”

Lik verf

Samen met de 79-jarige Look van Wendel is hij druk bezig een van de showmodellen die voor het nieuwe museum komt te staan een laatste lik verf te geven. Om hen heen zijn op deze dag tientallen andere liefhebbers met gereedschap in de weer. Van Wendel begon zestien jaar geleden als vrijwilliger bij de stoomtrein. „Ik ben er na mijn pensioen gewoon een beetje ingerold. Ik had op het moment dat ik hier begon wat minder met de treinen zelf maar inmiddels weet ik natuurlijk ook van de hoed en de rand.” Zo krijgen de vervoersmiddelen exact dezelfde verf als in hun gloriejaren waarin ze dagelijks gebruikt werden. „Kijk deze is nu helemaal opgeknapt en krijgt een mooi plekje hier in de museumhal”, zegt Koolen terwijl hij wijst naar een van de vele volledig opgeknapte en glimmende locomotieven in de expositieruimte van 400 vierkante meter. „Dit is wel een uniek exemplaar die vanaf 1881 zelfs nog tot 1957 in dienst was in de Achterhoek.”

Buiten staan de locomotieven die de ’dienstregeling’ gaan rijden ook al te popelen. „Het zijn er nu vier maar we hopen over een paar jaar er zeven rijdend te hebben”, geeft Koolen aan. Het hoogtepunt zal ergens in juni plaatsvinden als het echte rondje gemaakt kan worden. Met man en macht wordt gewerkt om de laatste 200 meter af te ronden. Vorig jaar al werd een spoorbrug gemaakt en geplaatst speciaal voor de treinen.
’Enorme groep vrijwilligers’

Alles in het rond het terrein wordt ter plaatse gemaakt door de enorme groep vrijwilligers, ieder met een eigen specialisatie. „Hier hebben we alles zelf zoals een houtbewerkingsplek en zelfs een eigen ijzersmederij. Dat is echt uniek want we krijgen ook jonge jongens hier die het graag willen leren. Zo helpen we ook een beetje mee om die oude ambachten in stand te houden”, glimlacht Koolen.

Op het terrein staat ook een replica van een stoomlocomotiefloods die werd gebruikt voor de stoomtram Zutphen-Emmerik. Het werd hier in 2009 volledig nagebouwd. In de loods staat ook een bijzonder roestig exemplaar te wachten op renovatie. De vrijwilligers struinen bijvoorbeeld ook wereldwijd diverse veilingssites af om de collectie uit te breiden. Zoals een locomotief uit de eerste wereldoorlog die uit de Franse Elzas komt. „En deze stoomlocomotief is uit 1910. Wij hebben hem gevonden in België. Het is het laatste overgebleven exemplaar van dit type. „Wij gaan deze allebei ook weer helemaal als nieuw krijgen.”, aldus de gepassioneerde vrijwilligers.